YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs uchun soliq agenti sifatida: majburmi yoki yo‘q?

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 465-moddasini tahlil qilamiz — o‘zini o‘zi band qilgan shaxs uchun soliqni kim ushlab qoladi va o‘tkazib beradi.

Yuridik shaxs — HA. Agar yuridik shaxs o‘zini o‘zi band qilgan shaxsdan xizmatlar sotib olsa, u soliq agenti deb tan olinadi: hisobot topshiradi va to‘lov manbaida soliqni ushlab qoladi.

YaTT (Yakka tartibdagi tadbirkor) — YO‘Q. Yakka tartibdagi tadbirkor o‘zini o‘zi band qilgan shaxs uchun soliq agenti hisoblanmaydi. Bunday holda o‘zini o‘zi band qilgan shaxs soliq majburiyatlarini mustaqil ravishda bajaradi.

Soliq kodeksi nima deydi

O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar bilan ishlashda tadbirkorlar va buxgalterlar uchun asosiy savollardan biri — soliqni to‘lash uchun kim javobgar: ijrochining o‘zimi yoki xizmat buyurtmachisimi. Javob xaridorning huquqiy maqomiga bog‘liq.

O‘zini o‘zi band qilgan shaxslarning soliq davrida tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishdan bir milliard so‘mgacha bo‘lgan miqdorda yuridik shaxslardan olingan daromadlari bo‘yicha ushbu yuridik shaxslar soliq agentlari deb tan olinadi. Bunda tegishli soliq soliq organlarining bildirishnomasi asosida to‘lov manbaida ushlab qolinadi.

Norma aniq va to‘liq ravishda yagona subyektni — yuridik shaxsni ko‘rsatadi. Modda matnida yakka tartibdagi tadbirkorlar tilga olinmagan, demak, ushbu mexanizm ularga nisbatan qo‘llanilmaydi.

O‘zaro hamkorlik sxemasi

Xaridor (Yuridik shaxs yoki YaTT) — xizmat buyurtmachisi → Ijrochi — o‘zini o‘zi band qilgan shaxs, soliq to‘lovchi.

Yuridik shaxs: harakatlar tartibi

Tashkilot o‘zini o‘zi band qilgan shaxs bilan shartnoma tuzganda va haq to‘laganda quyidagilarga majbur:

• O‘zini o‘zi band qilgan shaxsdan uning maqomini tasdiqlovchi hujjatni so‘rash.
• Soliq organlaridan ushlab qolinishi kerak bo‘lgan soliq miqdori to‘g‘risida bildirishnoma olish.
• Soliqni to‘lov manbaida ushlab qolish va budjetga o‘tkazish.
• To‘lovlarni soliq hisobotida aks ettirish.
• O‘zini o‘zi band qilgan shaxsning soliq davridagi 1 mlrd so‘mgacha bo‘lgan daromad limitiga rioya qilish.

Yakka tartibdagi tadbirkor: nima o‘zgaradi

• O‘zini o‘zi band qilgan shaxs uchun hisobot topshirilmaydi.
• Soliq ushlab qolinmaydi va o‘tkazilmaydi.
• O‘zini o‘zi band qilgan shaxs soliqni mustaqil ravishda deklaratsiya qiladi va to‘laydi.

Shunday qilib, YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs bilan fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida ishlaydi va soliq agenti vazifalarini o‘z zimmasiga olmaydi.

Qiyosiy jadval

Amaliy tavsiyalar

Yuridik shaxslar uchun

O‘zini o‘zi band qilgan shaxs xizmatlari uchun haq to‘lashdan oldin, ro‘yxatdan o‘tganlik to‘g‘risidagi amaldagi ma’lumotnomani so‘rash va uni bajarilgan ishlar dalolatnomasi bilan birga saqlash tavsiya etiladi. Bu to‘lovni hisobotda to‘g‘ri aks ettirishga va soliq tekshiruvlarida kelishmovchiliklarning oldini olishga yordam beradi.

Yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun

Shartnomada ijrochi o‘z daromadidan soliqlarni to‘lash uchun mustaqil ravishda javobgar ekanligini ko‘rsatib o‘tish tavsiya etiladi. Bu yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nizolarni bartaraf etadi.

O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar uchun

Agar buyurtmachi YaTT yoki jismoniy shaxs bo‘lsa, daromadni mustaqil ravishda deklaratsiya qilish va soliqni to‘lash zarur. Yuridik shaxs bilan ishlaganda soliqni buyurtmachi ushlab qoladi va o‘tkazib beradi.

Ko‘p beriladigan savollar

Daromad 1 mlrd so‘mdan oshib ketganda nima bo‘ladi?

Limitdan oshgandan so‘ng, o‘zini o‘zi band qilgan shaxs maxsus maqomini yo‘qotadi va umumiy soliqqa tortish rejimiga o‘tadi.

YaTT o‘z xohishi bilan soliq agenti bo‘la oladimi?

Yo‘q. Bu qonun bilan belgilangan majburiyatdir. Ixtiyoriy to‘lov o‘zini o‘zi band qilgan shaxsni soliq majburiyatlaridan ozod qilmaydi.

Yuridik shaxs soliq organlari bilan shartnoma tuzishi kerakmi?

Yo‘q. Soliq agenti maqomi qonun asosida avtomatik ravishda yuzaga keladi.

YaTT o‘zini o‘zi band qilgan shaxs xizmatlari xarajatlarini qanday hisobga oladi?

Shartnoma, bajarilgan ishlar dalolatnomasi va xizmat ko‘rsatilgan paytdagi o‘zini o‘zi band qilganlik maqomini tasdiqlovchi hujjat talab etiladi.