Ehtiyot bo'ling: Ikki barobar QQS

Elektron hisob-fakturalarni markirovkalashning yangi tizimi allaqachon amal qilmoqda. «Qizil» fakturaga bitta e'tiborsiz imzo — va kompaniya QQSni ikki marta to'laydi. Xavf mexanizmi va himoya usullarini tahlil qilamiz.

Huquqiy asos: VMQ №830, 26.12.2025 y.

⚠ Har bir QQS to'lovchisi uchun muhim

O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 26-dekabrdagi 830-sonli qarori kuchga kirishi bilan elektron hujjat aylanishi tizimi majburiy xavf darajalari markirovkasini oldi. Ushbu qoidalarni bilmaslik allaqachon butun mamlakat bo'ylab korxonalarning real soliq yo'qotishlariga olib kelmoqda.

830-sonli qaror nima va u nima uchun qabul qilingan?

830-sonli VMQ elektron hisob-fakturalarni (EHF) taqdim etish va qabul qilishda xavf darajalarini aniqlash mexanizmini belgilaydi. Uning maqsadi — QQS tizimidagi soxta operatsiyalar ulushini kamaytirish va soliq aylanmasining shaffofligini oshirishdir.

Amalda bu shuni anglatadiki: My3.soliq.uz platformasi orqali o'tadigan har bir EHF endi avtomatik ravishda xavf darajalaridan birini oladi. Soliq to'lovchi uchun eng muhimlari — «qizil» (yuqori xavf) va «yashil» (past xavf).

Buxgalterlar va kompaniya rahbarlari uchun ushbu yangilik kiruvchi hujjatlar bilan ishlashning kundalik reglamentini qayta ko'rib chiqish zarurligini anglatadi.

EHF rangli markirovkasi: farqi nimada?

Yuqori xavf

«Qizil» faktura

Tizim tomonidan operatsiyalari xavfli deb topilgan kontragentdan kelgan hisob-faktura. Bunday hujjatni qabul qilish sizni QQSni hisobga olish (zachyot) huquqidan mahrum qiladi.

Past xavf

«Yashil» faktura

Kontragentning tasdiqlangan soliq tarixiga ega standart hujjat. Bunday operatsiyalar bo'yicha QQS zachyoti to'liq hajmda qabul qilinadi.

Ushbu chekka qiymatlar orasida oraliq darajalar ham mavjud, biroq aynan «qizil» maqom to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy oqibatlarga olib keladi.

Nima uchun «qizil» fakturani imzolash — bu to'g'ridan-to'g'ri zarar?

Bu tadbirkorlar bizga beradigan asosiy savol. Yo'qotish mexanizmi quyidagicha ko'rinishga ega. O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 267-moddasi 2-qismiga binoan, yuqori xavf darajasiga ega kiruvchi EHfni imzolash ketma-ket uchta salbiy oqibatga olib keladi:

Soliq zachyotiga bo'lgan huquqni yo'qotish

«Qizil» hisob-fakturada ko'rsatilgan QQS summasi zachyotga qabul qilinmaydi. Siz allaqachon tovar yoki xizmat tannarxi tarkibida QQS to'lagansiz — va uni qaytarib ololmaysiz.

QQSning amaldagi ikki barobar to'lovi

Zachyot qabul qilinmaganligi sababli, siz xuddi shu QQS summasini byudjetga qo'shimcha ravishda to'lashingiz shart. Ya'ni, kompaniya bitta soliqni ikki marta to'laydi: bir marta kontragentga, ikkinchi marta to'g'ridan-to'g'ri davlatga.

Foyda solig'ini hisoblashda chegirib tashlash taqiqlanishi

«Ortiqcha» QQS summasini korxona xarajatlariga kiritish mumkin emas, bu esa foyda solig'ini hisoblashda soliq yukini yanada oshiradi.

×2

Bitta e'tiborsiz imzo aynan shunchaga tushadi

«Qizil» fakturani qabul qilgan kompaniya QQSni ikki marta to'laydi — va bu summani na zachyot qila oladi, na xarajatga chiqara oladi.

Nima uchun shaxsiy hisob-fakturalaringiz «qizil» bo'lib qolishi mumkin?

Xavf nafaqat kiruvchi hujjatlar tomonidan mavjud. Agar sizning chiquvchi EHF-laringiz «yuqori xavf» maqomini olsa, bu kontragentlarga kompaniyangizdagi muammolar haqida signal beradi — va ular sizning hisob-fakturalaringizni rad etishadi.

830-sonli qarorning ikkinchi bobi yuqori xavf berish mezonlarining to'liq ro'yxatini o'z ichiga oladi. Eng keng tarqalganlari:

● Moliyaviy yoki soliq hisobotlaridagi nomuvofiqliklar
● Soliq to'lovlarining salbiy tarixi
● «Avtokameral» dasturidagi texnik tafovutlar
● Tadbirkorlik sub'ektining ishonchlilik reytingi pastligi
● Ta'sischilar yoki rahbarlarning tez-tez almashishi
● Aniqashtirilgan soliq hisobotlarining muntazam topshirilishi

Ushbu omillarning har biri tizimdagi umumiy reytingingizni pasaytiradi. Ushbu ko'rsatkichlarning muntazam auditi markirovka uchun asoslarni o'z vaqtida bartaraf etish imkonini beradi.

Amaliy tavsiyalar: kompaniyani qanday himoya qilish kerak

1. Kiruvchi EHF monitoringi reglamentini o'rnating

Oy oxirini kutmang. Har 3–4 ish kunida My3.soliq.uz portalidagi shaxsiy kabinetda kiruvchi hisob-fakturalar holatini tekshiring. Bu «qizil» fakturalarni imzolashdan oldin aniqlash imkonini beradi.

2. «Qizil» hisob-fakturalarni istisnosiz rad eting

Agar kiruvchi EHF yuqori xavf darajasiga ega bo'lsa — uni hech qanday holatda imzalamang. Kontragent bilan bog'laning va markirovka sabablarini bartaraf etishni talab qiling. Faqat «yashil» maqom olingandan keyingina hujjatni hisobga olish mumkin.

3. Xavfli operatsiyalar ulushini kuzatib boring

830-sonli qarorga binoan, taqdim etilgan hujjatlaringizning umumiy hajmida yuqori xavf darajasiga ega EHF ulushi hisobot davri uchun 10% dan oshmasligi kerak. Ushbu chegaradan oshib ketish avtomatik ravishda ishonchlilik reytingingizga ta'sir qiladi.

★ TURANOS ekspert tavsiyasi

Buxgalter uchun ichki chek-list yarating

Har qanday kiruvchi EHfni imzolashdan oldin xodim uchta bandni tekshirishi kerak:

✓ My3.soliq.uz portalidagi hujjat holati (yashil / qizil)
✓ Tizimdagi va shartnomadagi kontragent rekvizitlarining mosligi
✓ Tasdiqlovchi hujjatlarning mavjudligi (dalolatnoma, yuk xati, shartnoma)

Ushbu oddiy reglament 5 daqiqadan ko'p vaqt olmaydi, lekin kompaniyani yo'qotishlardan himoya qiladi.

Tez-tez so'raladigan savollar

Hisob-fakturalarimizga «qizil» maqom berilishiga e'tiroz bildirish mumkinmi?

Ha. 830-sonli qaror shikoyat qilish mexanizmini nazarda tutadi. Buning uchun yuqori xavf berish sabablarini bartaraf etish (hisobotlarni tuzatish, qarzdorlikni to'lash va h.k.) va My3.soliq.uz shaxsiy kabineti orqali tegishli ariza topshirish kerak.

Qaror aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilariga ham tegishlimi?

QQS zachyotini yo'qotish bilan bog'liq bevosita moliyaviy oqibatlar faqat QQS to'lovchilariga tegishli. Biroq, aylanmadan olinadigan soliqda ishlaydigan kontragentlar ham ularning hisob-fakturalari QQS to'lovchi hamkorlar tomonidan rad etilishiga duch kelishlari mumkin.

Tizim xavf darajalarini qanchalik tez-tez qayta ko'rib chiqadi?

Markirovka soliq tizimidan yangi ma'lumotlar kelib tushishi bilan avtomatik rejimda yangilanadi. Shuning uchun maqomlarni nafaqat davr yopilishidan oldin, balki har 3–4 kunda kamida bir marta tekshirish tavsiya etiladi.

Agar kontragent «qizil» fakturani tuzatishdan bosh tortsa nima qilish kerak?

Bunday vaziyatda sizda ikki yo'l bor: yoki hisob-fakturani rad etish va bitimdan voz kechish, yoki soliq yo'qotishlarini ongli ravishda qabul qilish. Biznesning moliyaviy xavfsizligi nuqtai nazaridan, birinchi variant deyarli har doim ma'qulroqdir.

Boshqa yangiliklar